Video oyunları ve hafıza: Oyuncular testlerde daha iyi sonuç aldı

Video oyunları ve hafıza arasındaki ilişki, doktor Brandon Luu’nun 13 Eylül 2026 tarihli X paylaşımında öne çıktı. Luu, sık oyun oynayanların bilişsel testlerde yaklaşık 13,7 yaş daha genç, oyun oynamayan kişilere benzer performans gösterdiğini aktardı.

Paylaşımın dayandığı çalışma yeni değil. Western Üniversitesi ve Manchester’daki Science and Industry Museum iş birliğiyle yürütülen Brain and Body araştırmasının ilk sonuçları Ekim 2024’te duyuruldu. Hakemli makale ise 24 Ekim 2025’te PLOS ONE’da yayımlandı.

Video oyunları ve hafıza araştırması nasıl yapıldı?

Araştırmada katılımcıların oyun alışkanlıkları, fiziksel aktiviteleri ve ruh sağlığına ilişkin bilgiler çevrim içi anketlerle toplandı. Ardından Creyos platformundaki testlerle kısa süreli hafıza, sözel beceriler ve akıl yürütme gibi bilişsel yetenekler değerlendirildi.

Western Üniversitesi’nin ilk sonuç duyurusuna göre çalışmaya 2.000’den fazla kişi kaydoldu; tüm görevleri tamamlayan yaklaşık 1.000 kişinin verileri incelendi. Bu nedenle kayıt sayısını, analiz edilen katılımcı sayısıyla karıştırmamak gerekiyor.

Çalışma, insanlara belirli bir süre oyun oynatıp öncesi ve sonrasını karşılaştıran bir deney değildi. Katılımcıların mevcut alışkanlıklarıyla test sonuçları arasındaki ilişkiye bakıldı.

“13,7 yıl daha genç” ifadesi ne anlama geliyor?

Üniversitenin 2024 tarihli açıklamasında, tek bir oyun türünde haftada en az beş saat oynayan grubun test performansı yaklaşık 13,7 yıllık yaş farkına denk gelecek biçimde anlatılıyor. Daha seyrek oynayanlar için ise 5,2 yıllık karşılaştırma veriliyor.

Bu rakamlar beynin biyolojik yaşının ölçülmesinden gelmiyor. Test puanlarındaki farkı yaşla ilişkili performans değişimi üzerinden anlaşılır hale getiren bir karşılaştırma söz konusu.

Brandon Luu’nun paylaşımı da bu bulguyu öne çıkarıyor:

Paylaşımda 2025 tarihli makalenin görseli yer alsa da 13,7 yıllık ifade, araştırmanın 2024’teki kamuoyu duyurusunda bulunuyor. Bu ayrım, eski bir bulgunun yeni keşif gibi sunulmaması açısından önemli.

Daha iyi sonuçların nedeni oyun oynamak mı?

Araştırmacılar, çalışmanın kesitsel tasarımı nedeniyle kesin bir neden-sonuç ilişkisi kurulamayacağını belirtiyor. Oyunların performansa katkısı bulunabileceği gibi, bilişsel becerileri daha güçlü kişilerin oyun oynamaya daha yatkın olması da olası açıklamalardan biri.

Katılımcı grubunun genel nüfusu bütünüyle temsil etmemesi ve alışkanlıkların kişilerin beyanına dayanması da sonuçların sınırları arasında.

Bu nedenle bulguyu “oyun oynamak zekâyı artırıyor” veya “beyni 13,7 yıl gençleştiriyor” şeklinde aktarmak, araştırmanın gösterdiğinin ötesine geçiyor.

Bu sonuç oyuncular için ne ifade ediyor?

Çalışma, oyun alışkanlıkları ile ölçülebilir zihinsel beceriler arasındaki ilişkiyi incelemek için bir dayanak sunuyor. Ancak hangi oyunun, kimde, ne kadar süreyle kalıcı fayda sağlayacağını belirleyen bir kullanım reçetesi vermiyor.

Haftalık beş saat de önerilen bir sağlık hedefi değil; ilk duyuruda kullanılan oyuncu sınıflandırmasının parçası. Daha fazla oyun süresinin otomatik olarak daha iyi sonuç getireceği bu verilerden çıkarılamaz.

Kaynaklar

• Brandon Luu: X paylaşımı
• PLOS ONE: Araştırmanın hakemli makalesi
• Western Üniversitesi: 2024 tarihli araştırma duyurusu
• Science and Industry Museum: Brain and Body araştırmasının ilk sonuçları

İlgili okumalar: Valve 30 Yaşında: Half-Life’tan Steam’e ve IKEA ve Xbox’tan YXSTABY Oyuncu Koleksiyonu.

#VideoOyunları #Bilim #Hafıza #Araştırma